Soạn bài người lái đò sông đà (Nguyễn Tuân) chi tiết, ngắn nhất

Truyện người lái đò sông Đà được đưa vào trong chương trình ngữ văn lớp 12 với nhiều ý nghĩa sâu xa để chúng ta phân tích. Hãy cùng studytienganh soạn bài người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân) chi tiết mà ngắn gọn ngay trong bài viết này bạn nhé!

1.Tác giả, tác phẩm

  • Đôi nét về tác giả

– Nguyễn Tuân sinh năm 1910 mất năm 1987 là một trong 9 tác giả tiêu biểu nhất của nền văn học Việt Nam thời hiện đại.

– Ông là nhà văn tài hoa, giàu tinh thần dân tộc và lòng yêu nước.

– Sở trường sáng tác của ông là tùy bút và ký .Tác phẩm của Nguyễn Tuân mang cá tính riêng, phóng khoáng, độc đáo, sự hiểu biết phong phú, cách dùng từ đa dạng và đầy sáng tạo trong ngôn ngữ Tiếng Việt.

– Phong cách sáng tác của Nguyễn Tuân được đánh giá là “ngông”. Nguyễn Tuân ngông trên sự xuất chúng, tài ba, khí chất từ ngoài đời sống thực đến đời sống văn chương.

 

  • Đôi nét về tác phẩm

- Người lái đò sông Đà là là bài tùy bút được in trong tập “Sông Đà” (1960). Đây là thành quả sau chuyến đi gian khổ nhưng hào hứng tới miền Tây Bắc xa xôi rộng lớn. Mục đích để vừa thỏa mãn thú phiêu lãng vừa để cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên và “chất vàng mười đã qua thử lửa” trong tâm hồn của người lao động trên miền sông núi hùng vĩ thơ mộng đó.

 

soạn bài người lái đò sông đà

Truyện Người lái đò sông Đà mang nhiều ý nghĩa sâu sắc

 

2.Bố cục

Gồm 3 phần:

  • Phần 1. Từ đầu đến “cái gậy đánh phèn”: Vẻ hung dữ của con sông Đà

  • Phần 2. Tiếp theo đến “dòng nước sông Đà”: Cuộc sống của con người trên sông Đà và hình ảnh người lái đò sông Đà

  • Phần 3. Còn lại : Vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của sông Đà

3.Luyện tập

Câu 1. Chứng minh rằng Nguyễn Tuân đã quan sát công phu và tìm hiểu kĩ càng khi viết về sông Đà và người lái đò sông Đà.

Câu 2. Trong thiên tùy bút, tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật nào để khắc họa được một cách ấn tượng hình ảnh con sông Đà hung bạo.ư

 

Đáp án

 

Câu 1:

- Trước hết, Người lái đò sông Đà là thành quả của chuyến đi gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc rộng lớn, xa xôi. Vừa thỏa mãn thú phiêu lãng vừa để tìm kiếm vẻ đẹp thiên nhiên và “chất vàng mười đã qua thử lửa” trong tâm hồn của những con người lao động và chiến đấu trên miền sông núi hùng vĩ và thơ mộng đó.

- Nguyễn Tuân đã khắc họa hình ảnh con sông hiện lên với vẻ đẹp hung bạo và trữ tình, người lái đò vừa tài hoa lại vừa bình dị. Dù là hình ảnh con sông hay người lái đò, Nguyễn Tuân đều khắc họa sinh động, tỉ mỉ dưới nhiều góc độ khác nhau.

=> Nguyễn Tuân đã quan sát công phu và tìm hiểu kĩ càng khi viết về sông Đà và người lái đò sông Đà

 

Câu 2.

Hình ảnh so sánh, so sánh kết hợp với nhân hóa:

  • Nhìn từ xa những cái xoáy nước trên sông giống như cái lúm đồng tiền trên má cô gái, có thể lôi tuột một cái thuyền xuống đáy sông và đánh cho tan xác.

  • Những cái hút nước như những cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu.

  • “Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”.

  • Tiếng thác nghe như là “oán trách”, nghe như là “van xin”, “khiêu khích”, giọng gằn mà “chế nhạo”.

  • “Thế rồi nó rống lên… ”, so sánh tiếng thác sông Đà giống như tiếng của một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn để phá tuông sự bủa vây của rừng lửa.

- Sử dụng cấu trúc trùng điệp: Ghềnh Hát Loóng “dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm…” .

- Sử dụng từ ngữ phong phú thuộc nhiều ngành nghề khác nhau: thể thao: tiền vệ, tuyến giữa…, quân sự: thạch trận, đánh giáp lá cà…

 

soạn bài người lái đò sông đà

Dòng sông Đà hùng vĩ mà lãng mạn
 

4.Tìm hiểu văn bản và soạn Người Lái Đò Sông Đà

  • Hình tượng con sông Đà

– Hình tượng con sông Đà được khắc họa 2 tính cách hoàn toàn trái ngược nhau: hung bạo và trữ tình.

a) Hình ảnh con sông Đà hung bạo

– Diện mạo sông Đà

+ “Chúng thủy giai đông tẩu. Đà giang độc bắc lưu” => Lời đề từ thứ nhất trong bài thơ Người lái đò sông Đà của tác phẩm, nhà văn Nguyễn Tuân đã nhấn mạnh thế độc đáo, nghịch ngược của Sông Đà giống như con ngựa bất kham

+ “Cảnh đá … dựng vách thành”, “lòng sông hẹp”, “có quãng con hươu, con nai còn nhảy vọt từ bờ bên này sang bờ bên kia”, “chỗ vách đá…như một cái yết hầu”, “nhìn từ dưới lên như nhìn tòa nhà cao vừa tắt phụt đèn điện”,… => Tác giả dựng lên một không gian cao vút, sâu thẳm mà lại thật nhỏ, thật hẹp. Cách dùng từ so sánh và miêu tả của tác giả vô cùng độc đáo và thân thuộc.

+ Mặt ghềnh Hát Lóong: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió”, như “đòi nợ suýt” bất cứ ai đi qua quãng ấy,…=> Sự hung bạo, dữ dội và đáng sợ của dòng sông hiện hình trên mặt ghềnh.

+ Cái hút nước: như “cái giếng bê tông”, “nước thở và kêu như cái cống cái bị sặc” => cách miêu tả sáng tạo của Nguyễn Tuân đã đem đến cái nhìn mới mẻ cho người đọc từ một vật thể bình thường thành một cơ thể sống thực sự, đang vận động vô cùng mạnh mẽ và dữ dội.

+ Thác nước:“lúc thì gầm réo oán trách van xin, khiêu khích,…” => độ âm vang của tiếng thác nước được nhân cách hóa đầy tinh tế và sinh động như biểu hiện những cung bậc cảm xúc, tâm trạng và tính cách của con người.

– Tâm địa sông Đà

+ Thạch trận: “Đá ở đây… mai phục hết trong lòng sông, …quảng ầm ầm mà quạnh hiu này, … là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vỗ lấy thuyền”.

+ Thủy trận: “Đám tảng đám hòn … chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền…”

+Ba trùng vi:” Vòng đầu … nó mở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử một cửa sinh” , “vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa tử”, “còn một trùng vây thứ ba nữa, ít cửa hơn, bên trái bên phải đều là luồng chết cả”.

=> Với ngòi bút điêu luyện và tài nghệ của mình, Nguyễn Tuân không chỉ miêu tả nét kỳ vĩ, hung tợn của dòng sông Đà bằng thị giác mà còn bằng tất cả mọi giác quan có thể để thu nhận tất thảy mọi chi tiết dù là nhỏ nhất một cách tinh tế nhất. Qua bút pháp lãng mạn, tác giả càng lột tả rõ ràng hơn sự mãnh liệt, dữ dội và hùng vĩ của sông Đà, của núi rừng Tây Bắc.

 

b) Hình ảnh con sông Đà trữ tình

+ Hình dáng: “tuôn dài … như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc”, vẻ đẹp bình dị như “một dải dây thừng” hay lại như “một mái tóc mun… áng tóc trữ tình”,…=> Vẻ đẹp dung dị của hình ảnh người thiếu nữ.nói chung và người thiếu nữ vùng cao Tây Bắc nói riêng.

+ Màu nước sông Đà: mùa xuân thì mang trong mình màu xanh ngọc bích, mùa thu lại lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa => Phải quan sát kỹ lắm và phải tinh tế lắm thì Nguyễn Tuân mới có những áng văn rất thơ, rất thật và rất sáng tạo đến vậy.

+ Dòng sông khoe vẻ gợi cảm: dòng sông Đà êm đềm, thơ mộng, “cảnh hai bờ sông giống như một bờ tiền sử” => Bên cạnh vẻ quyến rũ, nên thơ là nét hoài cổ gợi lại sự quen thuộc, gần gũi xa xưa như Đường thi, như một cố nhân, một tri âm, tri kỷ. Tác giả tìm thấy sự thân thương, thân thuộc một thời bên người bạn cố nhân nơi đất khách này.

=> Bằng cách diễn đạt phong phú, sáng tạo với những câu văn giàu chất thơ, giàu nhạc điệu, cùng việc sử dụng khéo léo các biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ trong bút pháp hiện thực cùng lãng mạn đã hiện lên nàng thiếu nữ sông Đà cuốn hút, thơ mộng giữa núi rừng.

=> Vẻ đẹp sông Đà hay chính là vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, nên thơ như bức phông nền tuyệt đẹp làm nổi bật hình ảnh người lái đò – hình ảnh của người lao động chân chất giữa núi rừng.

 

  • Hình tượng người lái đò

– Giới thiệu về người lái đò:

Tác giả giới thiệu người lái đò sông Đà là người lái ra hoa. Cuộc sống hằng ngày của ông là lèo lái con thuyền vật lộn với dòng sông Đà, chiến đấu với thiên nhiên để dành giật sự sống. Người lái đò hiện lên với ngoại hình độc đáo “tay lêu nghêu như cái sào, chân khuỳnh khuỳnh” – một sự ví von, miêu tả rất giản dị mà giàu tính gợi hình. Hình ảnh người lái đò sông Đà còn là hiện thân của người lao động khỏe mạnh, vạm vỡ trước thiên nhiên, núi rừng.

– Hình ảnh người lái đò qua những lần vượt thác dữ:

+ “Trên sông Đà ông xuôi ngược trên một trăm lần”, “nhớ tỉ mỉ … những luồng nước” => Cho thấy người lái đò rất từng trải và vô cùng thành thạo trong nghề, cũng như am hiểu mọi thứ trên dòng sông này.

+ “Nén đau giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo …”, “nắm chắc binh pháp của thần sông thần núi”, “cưỡi đúng ngay trên bờm sóng, phóng thẳng thuyền vào giữa thác …”=> Hình ảnh người lái đò đầy bản lĩnh, tài ba và mưu trí để chinh phục sự hung hãn của dòng sông. Đó còn là hiện thân của người lao động với cuộc sống vất vả, gian nan nhưng luôn đầy nghị lực và không ngừng phấn đấu, lao động và làm việc.

+ Ông ưa những khúc sông nhiều ghềnh thác, thích việc chinh phục những “con thủy quái”=> Ông không chỉ là người lái đò mà còn là một nghệ sĩ tài hoa thực thụ. Cảnh vượt thác như một góc quay hùng hồn về thiên nhiên và ông là một người nghệ sĩ biểu diễn đầy tâm huyết trên “sân khấu” của riêng mình.

– Sau cuộc chiến hung hãn trên dòng sông Đà, người lái đò cung có cuộc sống dung dị như bao người lao động núi rừng nơi đây: “đêm ấy nhà ông đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam.. cá tủa ra tràn đầy đồng ruộng” => Ban ngày ông chiến đấu với thiên nhiên dữ dội để sinh tồn, đêm về ông sống cùng thiên nhiên bình yên nơi đại ngàn.

=> Cuộc đời ông lái đò có thể viết lên cả bản thiên anh hùng ca giữa núi non đại ngàn. Hình ảnh người lao động hiện lên bình dị, khỏe khoắn nhưng cao cả, dũng cảm và đầy bản lĩnh trong công việc, trong cuộc sống. Họ là những người nghệ sĩ thực thụ, ngự trị thiên nhiên và làm chủ chính mình. Tác giả đã thực sự tìm được thứ vàng mười quý giá trên mảnh đất núi rừng Tây Bắc hùng vĩ.

 

soạn bài người lái đò sông đà

Hình tượng người lái đò sông Đà là nguồn cảm hứng của tác giả

 

5.Tổng kết bài soạn Người Lái Đò Sông Đà

  • Tóm tắt nội dung

Tác phẩm Người lái đò sông Đà ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên vừa hùng dũng, kỳ vĩ lại vừa nên thơ, trữ tình cùng hình ảnh con người lao động bình dị mà tài hoa nơi núi rừng Tây Bắc. Thông qua tác phẩm, Nguyễn Tuân còn thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, yêu thiên nhiên và con người lao động cũng như một tình cảm đặc biệt dành cho vùng cao Tây Bắc.

  • Giá trị nghệ thuật

Tác giả đã khai thác triệt để, kết hợp hài hòa giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn cùng sự sử dụng tinh tế các từ ngữ gợi hình, gợi cảm, các biện pháp so sánh, nhân hóa đầy độc đáo.

Với những chia sẻ hướng dẫn cách soạn Người lái đò sông Đà như trên, hy vọng các bạn sẽ nắm được hình tượng dòng sông Đà hùng vĩ, trữ tình và người lái đò sông Đà tài hoa, bình dị được Nguyễn Tuân khắc họa rõ nét trong tác phẩm.

 

Trên đây là những gợi ý tổng hợp để soạn bài người lái đò sông Đà, hy vọng có thể giúp các bạn dễ dàng tiếp thu kiến thức và ghi nhớ lâu dài. Studytienganh chúc bạn luôn có thật nhiều niềm vui và may mắn trong cuộc sống.